naar vorige artikel in

Au Courant 18 / 4 (december 2011), pag. 8–10

dit artikel in pdf

naar volgende artikel

Het oeuvre van illustrator Hans G. Kresse (1921-1992), verzameld en gedocumenteerd door Eric Planting

Paul Klein

In deze uitgave van Au Courant maken we kennis met twee leden van de VKTV, die op geheel verschillende wijzen invulling geven aan hun liefde voor het verzamelen. Leest u elders in dit nummer alles over het Poldermuseum van Jan Compier, hier ontmoeten wij in hun Helmondse bungalow Eric Planting en zijn vrouw Trix. Wat Eric verzamelt, is eenvoudig te verwoorden: alles van striptekenaar Hans G. Kresse. Toch besteedt Eric veel tijd en aandacht aan allerlei zaken die indirect met het fenomeen Hans Kresse te maken hebben. De interesse voor de tekeningen van Hans Kresse begon, zoals bij veel jongens in de jaren vijftig, met de spannende getekende verhalen van Eric de Noorman en van Arendsoog. Dat zijn de bekendste uitgaven van deze tekenaar. We moeten hier goed opletten, want we hebben met twee personen Eric te maken: stripfiguur Eric de Noorman en de verzamelaar Eric uit het zuiden des lands.

Het verzamelen begon bij deze laatste Eric pas op latere leeftijd; de ooit verkregen stripboeken uit zijn jeugd waren al niet eens meer in zijn bezit gebleven. Pas met de veel later verkregen interesse in de achtergronden van het leven en werk van Hans Kresse nam Eric de draad weer op en ging aan zijn collectie werken; dat was een jaar of tien voor zijn vervroegde pensionering als schoolhoofd en onderwijzer in Geldrop. Hans Kresse bleek veel meer getekend te hebben dan alleen die bekende werken Eric de Noorman en de boekomslagen voor Arendsoog.

Het leven van Hans Kresse in een notedop

Er is erg veel over deze tekenaar te vinden op internet, maar toch memoreer ik hier de belangrijke momenten van het leven van Kresse. In Amsterdam geboren in 1921 waren het voor de jonge Hans Kresse, zoon van een Duitse vader, lastige oorlogsjaren, nadat zijn jeugdjaren ook al problematisch waren verlopen. Hans was een zeer talentvol tekenaar, geheel autodidact en had dus geen tekenopleiding genoten. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog kwam Hans in dienst bij Marten Toonder en bleef tot 1953 met hem samenwerken. Vier afleveringen uit zijn heel vroege werk "Robby en het Wintermysterie" zijn hier afgebeeld, precies zoals die 66 jaar geleden nog onder invloed van de Toonder-stijl verschenen in het nog jonge dagblad Trouw.

foto foto


foto foto

Met zijn prachtig geïllustreerde indianenverhalen, altijd gesitueerd in Noord-Amerikaanse streken, werd Hans Kresse bij het grote publiek bekend. Dankzij Anton de Zwaan, een actieve en succesvolle vertegenwoordiger, werden zijn stripverhalen zo rond 1950 al in veel landen uitgebracht, vooral in Noord- en Oost-Europa. Hans' enorme produktie over een halve eeuw omvat tienduizend strippagina's, stripstroken en illustraties. Hans Kresse is 70 jaar oud geworden. Zijn twee dochters en een zoon (ook Eric geheten), alle drie uit zijn tweede huwelijk, zijn de erfgenamen van de hele collectie en zij zijn ook bestuursleden van de Stichting Hans G. Kresse.

Erics Kresse-documentatiecentrum

De bibliotheek in huize Planting staat werkelijk vol met al die Nederlandse en buitenlandse uitgaven: niet alleen de bovengenoemde series, maar ook illustraties voor allerhande tijdschriften, boekomslagen (Hans was nog geen 20 toen hij al voor uitgeverijen omslagen tekende) en reclametekeningen voor allerlei produkten (de kabouter van de jeneverreclame Drink Louter Kabouter werd in 1944 door Hans getekend). Eric is een degelijk verzamelaar, die niet alleen zijn bezit koestert, maar ook veel tijd besteedt aan secundaire activiteiten die inherent zijn aan een professionele manier van verzamelen. Wanneer een nieuw verworven uitgave zijn bibliotheekkamer binnenkomt, wordt deze eerst gescand (althans de omslag van iedere uitgave) en zo heeft Eric een digitaal meta-archief gecreëerd dat de scans van al die covers omvat, 4000 digitale afbeeldingen in getal! Eric heeft dus alles twee keer: de originele gedrukte versie en ter identificatie een electronische kopie op de harde schijf. Dat is nog niet alles: Eric heeft bovendien een enorm uitvoerig chronologisch overzicht samengesteld, waarin alle binnen- en buitenlandse uitgaven van het werk van Hans Kresse vermeld staan.

Sinds 2006: een jaarlijkse Kresse-dag

Als organisator van de jaarlijkse Kresse-dag zorgt Eric er voor dat tientallen Kresseverzamelaars met elkaar in kontakt blijven. Midden november was het al de zesde keer en daar was dan wederom het puikje van de Kressefielen bij aanwezig, zoals stripverzamelaar Hans Matla (directeur van uitgeverij Panda, die tegenwoordig Eric de Noorman in boekvorm mag uitgeven en eind vorige eeuw de eigenaar was van het bekende stripantiquariaat in Den Haag). Op zo'n dag is ook wel een zoon of dochter van Hans Kresse aanwezig, zoals in 2007, toen de dag bij de erven in Arnhem plaatsvond. Zo'n jaardag is altijd goed verzorgd, met inleidende lezingen, uiteraard een ruilbeurs en ook voor alle aanwezigen een herinneringsprent (dit jaar in genummerde oplage de hier afgebeelde illustratie "De Jeugd van Eric de Noorman, verhaal 1: Tocht naar het graf van Eric de Veroveraar, 1951–1952").

foto
© Erven Hans G. Kresse 2011

Op weg naar een gezamenlijke aanpak?

Voor de toegewijde Kresseverzamelaars is er nog een moeizame weg te gaan - een gezamenlijke aanpak om materiaal en kennis op een centrale plaats onder te brengen is kennelijk geen sinecure. De Stichting die vanuit Arnhem sinds 1995 de erven beheert, wordt bestuurd op een wijze die minder open is dan verzamelaars zouden wensen. De met deze stichting gelieerde website is nog in ontwikkeling. De opening van een Kressemuseum, gehuisvest op een privé-adres in Gouda, werd aangekondigd voor begin 2010, maar de website meldt nog steeds geen openstelling. Het museum blijkt wel open, maar alleen op afspraak. Wel is er een kleine permanente tentoonstelling over het werk van Kresse in het Stripmuseum, gehuisvest in de stad Groningen aan de Westerhaven 71.

foto

Eric besteedt zijn aandacht niet alleen aan het verzamelen en inventariseren, maar is ook gericht op de eventuele mogelijkheden om toch een eenheid te bereiken tussen die verschillende individuen en groeperingen ieder met hun eigen invalshoeken. Het vergt diplomatiek laveren tussen de verschillende partijen die reeds een rol spelen of die nog rol wensen mee te spelen bij het verzamelen van de nalatenschap van Hans Kresse. Het zou mooi zijn als die belangen op één lijn gebracht kunnen worden en er met gezamenlijke inzet meer werk gemaakt kan worden van meer herpublicaties van Kresse's materiaal, zoals dat nog in diverse depots opgeslagen ligt.

Voor verdere details, zie:

lambiek.net/aanvang/kresse.htm

users.skynet.be/sbaudart/krantenstrips/4_1_3_agentschappen.htm

www.ericdenoorman.nl

fandag 8-4-2006

fandag 6-10-2007

fandag 1-11-2008

fandag 28-11-2009

fandag 20-11-2010