naar vorige artikel

Au Courant 22 / 1 (mei 2016), pags. 1–4

dit artikel in pdf

naar volgende artikel

The Weekly Journal or British Gazetteer – een Britse vondst uit 1721–1725

Richard Heaton, High Wycombe, Bucks, Engeland (nieuw lid VKTV)
vertaling: Gerard Raven

foto

Inleiding

Als tiener was ik al geïnteresseerd in familiegeschiedenis. Net als de meeste mensen wist ik echter niet dat je juist veel informatie kunt vinden in oude kranten. Pas vrij laat bezocht ik daarom de British Newspaper Library in Colindale in Noord-Londen. Ik verzamel nu zestien jaar Britse en Ierse kranten en heb veel belangstelling voor het digitaliseren van oude kranten op internet. In dit artikel kijken we naar de achtergrond van een bijzondere serie kranten uit mijn verzameling. Bovenstaande collage toont een deel van mijn verzameling.

Verkoop van krantenbanden

Als je een gebonden jaargang koopt is het soms lastig te achterhalen wie de vorige eigenaar was. Sommige zijn afgestoten door bibliotheken en archieven, vermoedelijk na microverfilming. Andere komen van een uitgever van een krant toen die ophield te bestaan of uit de bibliotheek van een landhuis. Veel gedrukt materiaal is behouden, omdat ze destijds zijn ingebonden. Sommige kranten en tijdschriften boden het publiek kant en klaar gebonden jaargangen aan als het jaar voorbij was. Dan zijn ze meestal compleet, afgezien van enkele losse bladzijden. Maar als ik al een 18de-eeuwse band kan vinden, is dat vaak met lacunes, of er zijn juist andere titels meegebonden.

Hoe vind ik mijn kranten?

Ik ken geen vereniging van krantenverzamelaars in mijn land. Net als andere verzamelaars koop ik ze meestal van handelaren (dus dat is netwerken) en veilingen (ook op internet). Soms krijg ik een rechtstreeks aanbod van echt zeldzaam materiaal via mijn website. Maar ik heb ze soms ook uit zolders met waterbuizen uit de vroege 19de eeuw, waardoor er een gat in de krant zit waar de buis doorheen ging. Of politiekranten uit de kelder van een verlaten politiebureau bij de Schotse grens dat gesloopt zou worden; ik ben gek op de Police Gazette en Hue and Cry. Of stapels kranten van de 18de tot 20ste eeuw onder een bungalow in Noord-Wales.

foto

Titelpagina van de krant met portret van koning George I (zie 2 pagina's verder).

De ontdekking

Maar de band van dit artikel heb ik op een gewone manier gevonden, al was het van de andere kant van de wereld. Begin 2013 werd deze aangeboden op een veiling in Sydney in Australië. Hij kwam met meer spullen uit een houten kist, die dik onder het stof in een garage stond. De kranten waren gedrukt in Londen. Ze werden omschreven als Mr. Read's Weekly Journal en ik wilde meer weten, maar het veilinghuis had geen tijd. Dus deed ik een bod en tot mijn vreugde had ik succes. Pas toen ik ze ontving bleek dat de correcte titel The Weekly Journal or British Gazetteer is, gedrukt door J[ames] Read. De serie loopt maar liefst van 11 maart 1721 tot 2 januari 1725. De herkomst van de band kon ik afleiden uit verschillende aantekeningen aan de binnenkant van de kaft. Boekhandel James Wilson uit Birmingham had het in 1924 verkocht aan Edwin A. Dearn, een buikspreker en goochelaar, die toen in Sjanghai woonde en werkte. Hij liet het opnieuw inbinden. Zijn biografie staat op de internetpagina geniimagazine.com/magicpedia: ‛Toen Mao Ze-dong China bezette, werd Dearn twee jaar gevangen gehouden, maar hij ontsnapte begin jaren vijftig naar Sydney in Australië’. Edwin Dearn was bevriend met Harry Houdini en zal ook door zijn beroep van ontsnappingstechnieken geweten hebben. In neem aan dat de verzameling in de kist in dezelfde tijd meekwam. Hij verdween uit het zicht toen Dearn in 1980 overleed, tot de garage in 2012 werd ontruimd.

Vermoedelijk heeft Dearn de kranten gekocht om de verhalen over Jack Sheppard, die vaker John genoemd werd. Dat was een kruimeldief uit Londen, die beroemd (of berucht) was door zijn vele ontsnappingen uit gevangenissen. ‛In de rechtbank zei hij doodleuk dat hij voor hun ogen zijn boeien kon afdoen’.

foto
Edwin Dearn in Sjanghai, 1919.
Bron: digitalcollections.nypl.org

De kranten zijn vermoedelijk zeldzaam. Ik heb op internet een lijst van gedigitaliseerde Britse en Ierse krantentitels en alleen in de collectie-Burney vond ik hem, en dan nog vanaf 1730. Volgens de English Short Title Catalogue zijn er exemplaren in de Bodleian Library, Oxford en drie Amerikaanse universiteiten. Het is bijzonder dat er illustraties in staan. Twee iets verschillende exemplaren van een bijna paginagrote prent van ‛Lucifers nieuwe roeiboot voor eersteklas passagiers’ laat zien welk lot de directeuren van de South Sea Company werd toegewenst. Hun manipulatie van aandelen leidde tot een van de eerste vormen van windhandel, de South Sea Bubble. Ze zijn gedateerd 13 en 20 mei 1721 en de tweede heeft een toelichting. Het British Museum heeft sinds 1868 een exemplaar in passepartout van de voorpagina van 13 mei. Ook vond ik een zonsverduistering en een portret van koning George I (27 maart 1721, zie afbeelding op deze pagina).

foto

Spotprent op de windhandel.
foto
Adres van het parlement aan de koning tot steun van de gedupeerden van de windhandel.

Wat zou ik het liefst nog vinden?

– Meer nummers van de British Police Gazette of Irish Hue and Cry, vooral eind 18de eeuw (ik heb er pas één, van 1812).
– Meer over mijn favoriete componist George Frederick Händel.
– Vroege regionale kranten, met plaatselijke advertenties, huwelijken en In Memoriams.

De meeste kranten heb ik nu gedigitaliseerd en zijn te zien op mijn website www.lastchancetoread.com

Ik verzamel ook originele Britse en Ierse adresboeken en poll books (kieslijsten), vroege gedrukte Britse regeringsrapporten, zeldzame tijdschriften zoals Walkers Hibernian Magazine.

Ik ben lid van de Ephemera Society, Police Historical Society en verschillende genealogische verenigingen, waaronder als belangrijkste de Guild of One Name Studies (lid van de commissie Studiedagen).

foto

Websites:

www.lastchancetoread.com
de site met mijn mooiste exemplaren, doorzoekbaar voor onderzoekers: www.lastchancetoread.com/search/document-search.aspx?s=lucifer
geniimagazine.com/magicpedia/Edwin_A._Dearn
www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=1481415&partId=1
en.wikipedia.org/wiki/Jack_Sheppard
en.wikipedia.org/wiki/South_Sea_Company